Nga nutricionisti Pavli Brozi · 5 min lexim
Nëse do të zgjidhja vetëm një ndryshim për shumicën e njerëzve që duan të humbasin peshë, do të ishte ky: më shumë fibra. Fibrat të ngopin, e mbajnë sheqerin në gjak të qëndrueshëm, ushqejnë bakteret e mira të zorrëve dhe e rregullojnë tretjen. E megjithatë, shumica prej nesh hanë shumë më pak se sa duhet.
Shkurt
- Rekomandimi për të rriturit është të paktën 25 g fibra në ditë (EFSA); ideal 25–30 g.
- Fibrat e tretshme formojnë xhel dhe ngadalësojnë tretjen; ato që fermentohen ushqejnë bakteret e mira.
- Rriti gradualisht, për 2–3 javë, dhe pi më shumë ujë, që të mos fryhesh.
Çfarë janë fibrat
Fibrat janë pjesa e bimëve që trupi ynë nuk e tret dot vetë. Nuk thithen si sheqeri ose yndyra, por kalojnë nëpër zorrë dhe bëjnë punë të rëndësishme gjatë rrugës. Ndahen kryesisht në dy grupe:
- Fibrat e tretshme treten në ujë dhe formojnë një xhel. Gjenden te tërshëra, bishtajoret, mollët, agrumet, psylliumi, farat e lirit dhe glukomanani. Ngadalësojnë zbrazjen e stomakut dhe thithjen e sheqerit.
- Fibrat e patretshme nuk treten në ujë dhe i japin volum jashtëqitjes. Gjenden te drithërat integrale, krundet dhe lëkura e frutave dhe e perimeve. Ndihmojnë kundër kapsllëkut.
Disa fibra, si inulina dhe niseshteja rezistente, janë prebiotike: janë ushqimi i preferuar i baktereve të mira në zorrën e trashë.
Sa fibra të duhen në ditë
Autoriteti Evropian për Sigurinë e Ushqimit (EFSA) rekomandon të paktën 25 g fibra në ditë për të rriturit. Një analizë e madhe e botuar në The Lancet, me të dhëna nga 185 studime vëzhguese dhe 58 studime klinike, gjeti se njerëzit që hanin më shumë fibra kishin rrezik 15–30% më të ulët për vdekshmëri, sëmundje të zemrës, insult, diabet të tipit 2 dhe kancer të zorrës së trashë. Përfitimi më i madh u pa te 25–29 g në ditë, dhe sasitë më të larta mund të japin edhe më shumë.
Pse fibrat të ndihmojnë të humbasësh peshë
- Zënë vend: fibrat thithin ujë dhe rrisin volumin e vaktit pa shtuar shumë energji.
- Ngadalësojnë tretjen: stomaku zbrazet më ngadalë dhe ngopja zgjat më shumë.
- E mbajnë sheqerin të qëndrueshëm: xheli i fibrave të tretshme ngadalëson thithjen e sheqerit, kështu ka më pak ngritje dhe rënie që zgjojnë urinë.
- Nxisin hormonet e ngopjes: kur bakteret e mira fermentojnë fibrat, prodhojnë acide yndyrore me zinxhir të shkurtër, që nxisin çlirimin e GLP-1 dhe PYY.
Glukomanani: fibra që fryhet në stomak
Glukomanani merret nga rrënja e konjakut (konjac), një bimë aziatike. Është një nga fibrat më të fuqishme për ngopjen: thith shumë herë peshën e vet në ujë dhe formon një xhel të trashë në stomak.
EFSA e ka miratuar pretendimin se glukomanani, i marrë 3 g në ditë në 3 doza prej 1 g, me 1–2 gota ujë para vakteve, ndihmon humbjen e peshës brenda një diete me më pak energji. Rregulli i artë: glukomanani merret gjithmonë me shumë ujë, kurrë “i thatë”.
Ku gjenden fibrat
| Ushqimi | Sasia | Fibra (afërsisht) |
|---|---|---|
| Thjerrëza të ziera | 200 g | 15 g |
| Qiqra të ziera | 165 g | 12 g |
| Fasule të ziera | 175 g | 11 g |
| Mjedra | 125 g | 8 g |
| Fara chia | 20 g (2 lugë gjelle) | 7 g |
| Dardhë me lëkurë | 1 kokërr mesatare | 5–6 g |
| Brokoli i zier | 150 g | 5 g |
| Tërshërë | 50 g | 5 g |
| Avokado | gjysmë kokrre | 5 g |
| Mollë me lëkurë | 1 kokërr mesatare | 4 g |
| Bajame | 30 g (një grusht) | 3,5 g |
| Fara liri të bluara | 10 g (1 lugë gjelle) | 2–3 g |
| Bukë integrale | 1 fetë | 2 g |
Si duket një ditë me rreth 30 g fibra
- Mëngjes: tërshërë (50 g) me kos dhe 1 lugë fara chia → rreth 8 g
- Snack: një mollë me lëkurë → rreth 4 g
- Drekë: pjatë me fasule (150 g) dhe sallatë jeshile → rreth 12 g
- Darkë: pulë me brokoli (150 g) dhe 1 fetë bukë integrale → rreth 7 g
Si t’i rritësh fibrat pa u fryrë
- Gradualisht: shto 3–5 g në ditë çdo disa ditë, për 2–3 javë.
- Pi më shumë ujë: fibrat kanë nevojë për ujë që të punojnë mirë; pa ujë mund të shkaktojnë kapsllëk.
- Fillo me perime të gatuara nëse ke bark të ndjeshëm; treten më lehtë se perimet e papërpunuara.
- Lagi bishtajoret gjatë natës dhe hidh ujin para gatimit.
- Lëviz: ecja pas vaktit i ndihmon gazrat të kalojnë.
Kujdes
Nëse ke sindromën e zorrës së irrituar (IBS), disa fibra (si inulina, qepa, hudhra dhe bishtajoret) mund ta rëndojnë fryrjen; psylliumi dhe tërshëra zakonisht tolerohen më mirë. Suplementet me fibra merri të paktën 2 orë larg ilaçeve, sepse mund ta ulin thithjen e tyre — ose sipas këshillës së mjekut.

Nga SoHealthy
Fibrat që të mbajnë të ngopur, në një bustinë
G1 nga SoHealthy bashkon glukomananin nga konjaku, inulinën dhe baobabin — fibra që fryhen në stomak, ushqejnë bakteret e mira dhe mbështesin GLP-1 natyral — me çaj jeshil dhe fara feneli për tretje pa fryrje. Tret 1 bustinë në 250 ml ujë çdo mëngjes dhe pi ujë të mjaftueshëm gjatë ditës.
App-i SoHealthy
Plani i dietës, në xhepin tënd
Me çdo paketë SoHealthy merr falas në app planin e dietës 7-ditor me 21 receta dhe listë blerjesh, bashkë me udhëzimet për çdo produkt. Me paketat 14 dhe 28-ditore merr edhe plan diete personal dhe SoHealthy Premium.
Pyetje të shpeshta
Sa fibra duhet të ha në ditë?
Të paktën 25 g në ditë për të rriturit, sipas EFSA. Shumica e përfitimeve për shëndetin shihen te 25–30 g, dhe sasitë më të larta mund të ndihmojnë edhe më shumë, nëse i rrit gradualisht.
Cilat fibra ngopin më shumë?
Fibrat e tretshme që formojnë xhel: glukomanani, psylliumi dhe beta-glukanet e tërshërës dhe të elbit. Ato ngadalësojnë zbrazjen e stomakut dhe e zgjasin ngopjen.
Çfarë fibrash ka G1 i SoHealthy?
G1 përmban glukomanan (fibër nga rrënja e konjakut), inulinë (fibër prebiotike) dhe baobab, bashkë me çaj jeshil dhe fara feneli. Merret 1 bustinë në 250 ml ujë çdo mëngjes.
Burime shkencore
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for carbohydrates and dietary fibre. EFSA Journal. 2010;8(3):1462.
- Reynolds A et al. Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. Lancet. 2019;393:434–445.
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to konjac mannan (glucomannan). EFSA Journal. 2010;8(10):1798.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central.



