Tiroidja, Hashimoto dhe pesha: si të ushqehesh kur tiroidja punon ngadalë

Nga nutricionisti Pavli Brozi · 5 min lexim

“Kam tiroide, prandaj nuk humb peshë.” E dëgjoj shpesh — dhe e kuptoj. Tiroidja që punon ngadalë e lodh trupin, e ngadalëson metabolizmin dhe e bën çdo kilogram më të vështirë. Por kur trajtohet si duhet, humbja e peshës është plotësisht e mundur. Ja çfarë duhet të dish.

Çfarë bën tiroidja

Tiroidja është një gjëndër e vogël në formë fluture në pjesën e përparme të qafës. Hormonet e saj, T4 dhe T3, rregullojnë ritmin me të cilin punon pothuajse çdo qelizë e trupit: energjinë, temperaturën, tretjen, rrahjet e zemrës.

Kur tiroidja prodhon pak hormone (hipotiroidizëm), gjithçka ngadalësohet: lodhje, ndjenjë e ftohti, kapsllëk, lëkurë e thatë, rënie flokësh, humor i ulët dhe shtim peshe.

Çfarë është Hashimoto

Tiroiditi i Hashimotos është një sëmundje autoimune: sistemi imunitar e sulmon gradualisht tiroiden. Në vendet ku jodi në ushqim mjafton, është shkaku më i shpeshtë i hipotiroidizmit dhe prek shumë më shpesh gratë sesa burrat.

Analizat që duhen

• TSH — analiza kryesore. TSH e lartë zakonisht do të thotë që tiroidja punon ngadalë.
• FT4 (dhe ndonjëherë FT3) — sa hormon tiroideje ka në gjak.
• Anti-TPO dhe Anti-Tg — antitrupat që tregojnë Hashimoto.
• Ia vlen të kontrollosh edhe ferritinën, vitaminën D dhe B12, që shpesh janë të ulëta te njerëzit me Hashimoto.

Trajtimin e vendos endokrinologu. Ushqimi nuk e zëvendëson ilaçin — por e ndihmon trupin të ndihet më mirë dhe ta humbasë peshën më lehtë.

Tiroidja dhe pesha: e vërteta

Hipotiroidizmi i patrajtuar mund të shtojë disa kilogramë, një pjesë e të cilëve është ujë. Kur doza e ilaçit rregullohet dhe TSH kthehet në normë, metabolizmi kthehet afër normales. Nëse pesha prapë nuk lëviz, arsyeja zakonisht është diku tjetër — uria, gjumi, muskuli, darka vonë — dhe ky është lajm i mirë, sepse këto mund t’i ndryshosh. Lexo Pse nuk po humb peshë edhe pse ha pak?

Si të ushqehesh me Hashimoto

Jodi: mjaftueshëm, jo tepër

Tiroidja ka nevojë për jod, dhe kripa e joduar zakonisht mjafton. Por me Hashimoto, sasitë shumë të mëdha të jodit — si suplementet me alga deti (kelp) — mund ta rëndojnë sëmundjen. Mos merr suplemente me jod pa këshillën e mjekut.

Seleni

Tiroidja ka përqendrimin më të lartë të selenit në trup. Disa studime tregojnë se seleni mund t’i ulë antitrupat anti-TPO. Burimet: 1–2 arra braziliane në ditë (jo më shumë, sepse kanë shumë selen), peshku, vezët dhe mishi. Suplementet me selen merri vetëm pas bisedës me mjekun.

Gluteni: vetëm kur ka arsye

Sëmundja celiake është më e shpeshtë te njerëzit me Hashimoto, prandaj ia vlen të testohesh nëse ke fryrje, diarre, anemi ose lodhje që nuk shpjegohet. Nëse nuk ke celiaki, evidenca për një dietë pa gluten është ende e kufizuar — disa studime të vogla kanë treguar ulje të antitrupave, por jo të gjitha. Nëse do ta provosh, bëje për 2–3 muaj dhe shiko si ndihesh.

Lakrat: brokoli, lakra, lulelakra

Nuk duhet t’i heqësh. Efekti i tyre te tiroidja ka rëndësi vetëm në sasi shumë të mëdha, të papërpunuara, dhe kur mungon jodi. Të gatuara dhe në sasi normale, janë ushqim i shkëlqyer.

Baza: si për çdo trup që do të humbasë peshë

• Proteinë në çdo vakt, që të ruash muskulin.
• Perime, bishtajore dhe fruta për fibra dhe antioksidantë.
• Yndyra të mira: vaj ulliri, arra, peshk i yndyrshëm (omega-3).
• Pak ushqime ultra të përpunuara dhe pak sheqer të shtuar.
• Gjumë i mjaftueshëm dhe ushtrime force.

Si ta marrësh ilaçin

Levotiroksina thithet më mirë esëll:

• Merre vetëm me ujë, 30–60 minuta para mëngjesit, çdo ditë në të njëjtën orë (ose në mbrëmje, të paktën 3 orë pas vaktit të fundit, nëse ta këshillon mjeku).
• Kafeja, qumështi dhe soja mund ta ulin thithjen — prit të paktën 30–60 minuta pas ilaçit.
• Kalciumi, hekuri dhe suplementet me fibra mbaji rreth 4 orë larg ilaçit.
• Nëse përdor produkte SoHealthy: shot-in e mëngjesit pije të paktën 30–60 minuta pas ilaçit; G1 dhe NF-01, që kanë fibra, mbaji disa orë larg tij.

Pyetje të shpeshta

A mund të humbas peshë me Hashimoto?

Po. Kur TSH është në rregull me terapi, trupi humbet peshë me të njëjtat parime si te çdokush tjetër: proteinë, fibra, gjumë, lëvizje, ushtrime force dhe darkë më e lehtë.

A duhet ta heq glutenin nëse kam Hashimoto?

Vetëm nëse ke sëmundje celiake ose nëse e provon për 2–3 muaj dhe ndihesh qartë më mirë. Evidenca për dietën pa gluten te Hashimoto pa celiaki është ende e kufizuar.

A mund t’i përdor produktet SoHealthy nëse marr ilaç për tiroiden?

Fol fillimisht me mjekun. Nëse të jep miratimin, mbaji të ndara në kohë: ilaçin merre esëll vetëm me ujë, shot-in pas 30–60 minutash, ndërsa G1 dhe NF-01, që kanë fibra, disa orë larg ilaçit.