Fibrat: sa gram të duhen në ditë dhe pse janë sekreti i ngopjes

Sa fibra të duhen në ditë, cilat ushqime kanë më shumë, çfarë është glukomanani dhe si t'i rritësh fibrat pa u fryrë. Udhëzues praktik me tabelë dhe shembull dite.

Nga nutricionisti Pavli Brozi · 5 min lexim

Nëse do të zgjidhja vetëm një ndryshim për shumicën e njerëzve që duan të humbasin peshë, do të ishte ky: më shumë fibra. Fibrat të ngopin, e mbajnë sheqerin në gjak të qëndrueshëm, ushqejnë bakteret e mira të zorrëve dhe e rregullojnë tretjen. E megjithatë, shumica prej nesh hanë shumë më pak se sa duhet.

Shkurt

  • Rekomandimi për të rriturit është të paktën 25 g fibra në ditë (EFSA); ideal 25–30 g.
  • Fibrat e tretshme formojnë xhel dhe ngadalësojnë tretjen; ato që fermentohen ushqejnë bakteret e mira.
  • Rriti gradualisht, për 2–3 javë, dhe pi më shumë ujë, që të mos fryhesh.

Çfarë janë fibrat

Fibrat janë pjesa e bimëve që trupi ynë nuk e tret dot vetë. Nuk thithen si sheqeri ose yndyra, por kalojnë nëpër zorrë dhe bëjnë punë të rëndësishme gjatë rrugës. Ndahen kryesisht në dy grupe:

  • Fibrat e tretshme treten në ujë dhe formojnë një xhel. Gjenden te tërshëra, bishtajoret, mollët, agrumet, psylliumi, farat e lirit dhe glukomanani. Ngadalësojnë zbrazjen e stomakut dhe thithjen e sheqerit.
  • Fibrat e patretshme nuk treten në ujë dhe i japin volum jashtëqitjes. Gjenden te drithërat integrale, krundet dhe lëkura e frutave dhe e perimeve. Ndihmojnë kundër kapsllëkut.

Disa fibra, si inulina dhe niseshteja rezistente, janë prebiotike: janë ushqimi i preferuar i baktereve të mira në zorrën e trashë.

Sa fibra të duhen në ditë

Autoriteti Evropian për Sigurinë e Ushqimit (EFSA) rekomandon të paktën 25 g fibra në ditë për të rriturit. Një analizë e madhe e botuar në The Lancet, me të dhëna nga 185 studime vëzhguese dhe 58 studime klinike, gjeti se njerëzit që hanin më shumë fibra kishin rrezik 15–30% më të ulët për vdekshmëri, sëmundje të zemrës, insult, diabet të tipit 2 dhe kancer të zorrës së trashë. Përfitimi më i madh u pa te 25–29 g në ditë, dhe sasitë më të larta mund të japin edhe më shumë.

Pse fibrat të ndihmojnë të humbasësh peshë

  • Zënë vend: fibrat thithin ujë dhe rrisin volumin e vaktit pa shtuar shumë energji.
  • Ngadalësojnë tretjen: stomaku zbrazet më ngadalë dhe ngopja zgjat më shumë.
  • E mbajnë sheqerin të qëndrueshëm: xheli i fibrave të tretshme ngadalëson thithjen e sheqerit, kështu ka më pak ngritje dhe rënie që zgjojnë urinë.
  • Nxisin hormonet e ngopjes: kur bakteret e mira fermentojnë fibrat, prodhojnë acide yndyrore me zinxhir të shkurtër, që nxisin çlirimin e GLP-1 dhe PYY.

Glukomanani: fibra që fryhet në stomak

Glukomanani merret nga rrënja e konjakut (konjac), një bimë aziatike. Është një nga fibrat më të fuqishme për ngopjen: thith shumë herë peshën e vet në ujë dhe formon një xhel të trashë në stomak.

EFSA e ka miratuar pretendimin se glukomanani, i marrë 3 g në ditë në 3 doza prej 1 g, me 1–2 gota ujë para vakteve, ndihmon humbjen e peshës brenda një diete me më pak energji. Rregulli i artë: glukomanani merret gjithmonë me shumë ujë, kurrë “i thatë”.

Ku gjenden fibrat

UshqimiSasiaFibra (afërsisht)
Thjerrëza të ziera200 g15 g
Qiqra të ziera165 g12 g
Fasule të ziera175 g11 g
Mjedra125 g8 g
Fara chia20 g (2 lugë gjelle)7 g
Dardhë me lëkurë1 kokërr mesatare5–6 g
Brokoli i zier150 g5 g
Tërshërë50 g5 g
Avokadogjysmë kokrre5 g
Mollë me lëkurë1 kokërr mesatare4 g
Bajame30 g (një grusht)3,5 g
Fara liri të bluara10 g (1 lugë gjelle)2–3 g
Bukë integrale1 fetë2 g

Si duket një ditë me rreth 30 g fibra

  • Mëngjes: tërshërë (50 g) me kos dhe 1 lugë fara chia → rreth 8 g
  • Snack: një mollë me lëkurë → rreth 4 g
  • Drekë: pjatë me fasule (150 g) dhe sallatë jeshile → rreth 12 g
  • Darkë: pulë me brokoli (150 g) dhe 1 fetë bukë integrale → rreth 7 g

Si t’i rritësh fibrat pa u fryrë

  • Gradualisht: shto 3–5 g në ditë çdo disa ditë, për 2–3 javë.
  • Pi më shumë ujë: fibrat kanë nevojë për ujë që të punojnë mirë; pa ujë mund të shkaktojnë kapsllëk.
  • Fillo me perime të gatuara nëse ke bark të ndjeshëm; treten më lehtë se perimet e papërpunuara.
  • Lagi bishtajoret gjatë natës dhe hidh ujin para gatimit.
  • Lëviz: ecja pas vaktit i ndihmon gazrat të kalojnë.

Kujdes

Nëse ke sindromën e zorrës së irrituar (IBS), disa fibra (si inulina, qepa, hudhra dhe bishtajoret) mund ta rëndojnë fryrjen; psylliumi dhe tërshëra zakonisht tolerohen më mirë. Suplementet me fibra merri të paktën 2 orë larg ilaçeve, sepse mund ta ulin thithjen e tyre — ose sipas këshillës së mjekut.

G1 nga SoHealthy

Nga SoHealthy

Fibrat që të mbajnë të ngopur, në një bustinë

G1 nga SoHealthy bashkon glukomananin nga konjaku, inulinën dhe baobabin — fibra që fryhen në stomak, ushqejnë bakteret e mira dhe mbështesin GLP-1 natyral — me çaj jeshil dhe fara feneli për tretje pa fryrje. Tret 1 bustinë në 250 ml ujë çdo mëngjes dhe pi ujë të mjaftueshëm gjatë ditës.

Shiko G1 →

App-i SoHealthy

Plani i dietës, në xhepin tënd

Me çdo paketë SoHealthy merr falas në app planin e dietës 7-ditor me 21 receta dhe listë blerjesh, bashkë me udhëzimet për çdo produkt. Me paketat 14 dhe 28-ditore merr edhe plan diete personal dhe SoHealthy Premium.

Shkarko për iPhoneShkarko për AndroidBëj testin 2-minutësh

Pyetje të shpeshta

Sa fibra duhet të ha në ditë?

Të paktën 25 g në ditë për të rriturit, sipas EFSA. Shumica e përfitimeve për shëndetin shihen te 25–30 g, dhe sasitë më të larta mund të ndihmojnë edhe më shumë, nëse i rrit gradualisht.

Cilat fibra ngopin më shumë?

Fibrat e tretshme që formojnë xhel: glukomanani, psylliumi dhe beta-glukanet e tërshërës dhe të elbit. Ato ngadalësojnë zbrazjen e stomakut dhe e zgjasin ngopjen.

Çfarë fibrash ka G1 i SoHealthy?

G1 përmban glukomanan (fibër nga rrënja e konjakut), inulinë (fibër prebiotike) dhe baobab, bashkë me çaj jeshil dhe fara feneli. Merret 1 bustinë në 250 ml ujë çdo mëngjes.

Burime shkencore

  1. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for carbohydrates and dietary fibre. EFSA Journal. 2010;8(3):1462.
  2. Reynolds A et al. Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. Lancet. 2019;393:434–445.
  3. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to konjac mannan (glucomannan). EFSA Journal. 2010;8(10):1798.
  4. U.S. Department of Agriculture. FoodData Central.

Pavli Brozi

Nutricionist dhe formulues i produkteve SoHealthy. Ndan ushqyerje të bazuar në shkencë me mbi 100 mijë ndjekës në Instagram (@nutritionbypavli) dhe në televizion.

Ky artikull është informues dhe nuk zëvendëson këshillën e mjekut.