Metabolizmi i ngadaltë: 7 mite dhe çfarë e shpejton vërtet

Nga nutricionisti Pavli Brozi · 5 min lexim

“Kam metabolizëm të ngadaltë” është fraza që dëgjoj më shpesh pas “ha pak dhe nuk humb peshë”. Ndonjëherë është e vërtetë. Shumë herë jo. Dhe lajmi i mirë është se pjesa më e madhe e asaj që e ngadalëson metabolizmin është në duart e tua.

Çfarë është metabolizmi

Metabolizmi është energjia totale që harxhon trupi çdo ditë. Ka tre pjesë:

• Metabolizmi bazal (60–70%): energjia për të mbajtur gjallë organet — zemrën, trurin, mëlçinë — edhe kur fle.
• Tretja e ushqimit (rreth 10%): energjia për të tretur dhe përpunuar atë që ha.
• Lëvizja (pjesa tjetër): stërvitja, por edhe gjithë lëvizja e vogël e ditës — ecja, shkallët, punët e shtëpisë, qëndrimi në këmbë.

7 mite për metabolizmin

Miti 1: “Pas të 30-ave metabolizmi bie”

Një studim i madh i botuar në Science, me mbi 6.400 njerëz nga 8 ditë deri në 95 vjeç, gjeti se metabolizmi — i përshtatur për madhësinë e trupit — mbetet pothuajse i njëjtë nga 20 deri në 60 vjeç. Bie ngadalë vetëm pas të 60-ave, rreth 0,7% në vit.

Ajo që ndryshon pas të 30-ave nuk është “motori”, por jeta: më pak lëvizje, më pak muskul, më pak gjumë, më shumë stres.

Miti 2: “Disa njerëz kanë nga natyra metabolizëm shumë të ngadaltë”

Ndryshime ka, por janë më të vogla nga ç’mendohet dhe shpjegohen kryesisht nga madhësia e trupit dhe sasia e muskulit. Ndryshimi më i madh mes njerëzve vjen nga lëvizja e përditshme jashtë stërvitjes. Në një studim të botuar në Science, kur pjesëmarrësit u ushqyen me më shumë kalori, ata që e shtuan spontanisht lëvizjen e vogël të ditës — më shumë në këmbë, më shumë lëvizje — shtuan shumë më pak yndyrë.

Miti 3: “Duhet të hash çdo 2–3 orë për ta mbajtur metabolizmin ndezur”

Energjia që harxhon për tretjen varet nga sa ha gjithsej, jo nga sa herë ha. Tre vakte apo gjashtë vakte të vogla me të njëjtin ushqim harxhojnë pothuajse të njëjtën energji. Zgjidh ritmin që të mban më pak të uritur.

Miti 4: “Sa më pak të ha, aq më shpejt humb”

Dieta ekstreme e ngadalëson vërtet metabolizmin. Kur ha shumë pak për një kohë të gjatë dhe humbet muskul, trupi harxhon më pak energji nga sa pritet për peshën e re. Në një studim me pjesëmarrësit e emisionit “The Biggest Loser”, 6 vjet pas garës metabolizmi i tyre në qetësi ishte ende rreth 500 kalori në ditë më i ulët nga ç’pritej.

Miti 5: “Ushqimet që ‘djegin’ nuk bëjnë asgjë”

Kafeina natyrale, katekinat e çajit jeshil, xhinxheri dhe djegësi e rrisin pak prodhimin e nxehtësisë dhe shpenzimin e energjisë, dhe të japin më shumë energji për të lëvizur. Nuk janë magji — por janë ndihmë e vërtetë, sidomos kur shkojnë bashkë me proteinën, muskulin dhe hapat ditorë.

Miti 6: “Dy njerëz me të njëjtën peshë kanë të njëjtin metabolizëm”

Jo domosdoshmërisht. 70 kg me më shumë muskul harxhojnë më shumë energji se 70 kg me më shumë yndyrë. Prandaj perimetri i belit dhe forca të tregojnë më shumë se vetëm peshorja.

Miti 7: “Faji është gjithmonë te tiroidja”

Tiroidja që punon ngadalë (hipotiroidizmi) e ul metabolizmin — dhe duhet kontrolluar nëse ke lodhje, ndjenjë të ftohti, kapsllëk, rënie flokësh ose lëkurë të thatë. Por kur tiroidja trajtohet si duhet, metabolizmi kthehet afër normales. Lexo Tiroidja, Hashimoto dhe pesha.

6 gjëra që e shpejtojnë vërtet metabolizmin

• Ndërto muskul: ushtrime force 2–3 herë në javë. Muskuli harxhon energji edhe kur pushon dhe është vendi ku trupi përdor më shumë sheqer.
• Ha proteinë në çdo vakt: trupi harxhon 20–30% të energjisë së proteinës vetëm për ta tretur, krahasuar me 5–10% për karbohidratet dhe 0–3% për yndyrat.
• Lëviz gjatë gjithë ditës: 8–10 mijë hapa, shkallë në vend të ashensorit, ngrihu çdo orë.
• Fli 7–9 orë: gjumi i pakët ul energjinë, rrit urinë dhe të bën të lëvizësh më pak.
• Mos bëj dieta ekstreme: një deficit i moderuar, me proteinë të mjaftueshme, e mbron muskulin dhe metabolizmin.
• Nise mëngjesin me energji: dritë dielli, pak lëvizje dhe një mëngjes me proteinë e “ndezin” ditën.

Nga SoHealthy

Zgjoje metabolizmin çdo mëngjes

Metabolic Shot nga SoHealthy kombinon xhinxherin dhe qitron me çajra funksionalë që kanë kafeinë natyrale dhe katekina, plus vitaminat B12 dhe C: më shumë energji dhe djegie më aktive që në mëngjes. 1 shot esëll çdo mëngjes, 15–20 minuta para ushqimit.

Shiko Metabolic Shot →

Pyetje të shpeshta

Si ta di nëse kam metabolizëm të ngadaltë?

Mënyra e vetme e saktë është matja e metabolizmit në qetësi me kalorimetri indirekte. Në praktikë, nëse ke lodhje, ndjenjë të ftohti, kapsllëk dhe shtim peshe pa arsye, fillo me analizat e tiroides te mjeku.

A e shpejton kafeja metabolizmin?

Po, pak dhe përkohësisht. Kafeina rrit shpenzimin e energjisë dhe energjinë për të lëvizur, por efekti më i madh te metabolizmi vjen nga muskuli, proteina dhe lëvizja e përditshme.

Çfarë përmban Metabolic Shot i SoHealthy?

Metabolic Shot përmban xhinxher, qitro, çajra funksionalë me kafeinë natyrale dhe katekina, dhe vitaminat B12 dhe C. Është shot 50 ml që pihet esëll çdo mëngjes, 15–20 minuta para ushqimit.