Nga nutricionisti Pavli Brozi · 7 min lexim
Kapsllëku do të thotë të shkosh në tualet më rrallë se 3 herë në javë, me jashtëqitje të forta që dalin me vështirësi, ose me ndjesinë se nuk je zbrazur plotësisht. Në shumicën e rasteve zgjidhja është natyrale: më shumë fibra dhe ujë, 2 kivi ose disa kumbulla të thata në ditë, lëvizje dhe pozicioni i duhur në tualet. Nëse kapsllëku vjen me gjak, dhimbje të fortë ose rënie peshe pa arsye, shko te mjeku.
Ja pse ndodh dhe çfarë funksionon vërtet, sipas studimeve.
Shkurt
- Fibrat punojnë vetëm me ujë: rriti ngadalë dhe pi 1,5–2 litra ujë në ditë.
- 2 kivi jeshile ose rreth 100 g kumbulla të thata në ditë kanë dhënë rezultate në studime klinike.
- Gjaku në jashtëqitje, dhimbja e vazhdueshme, të vjellat ose rënia e peshës pa arsye kërkojnë mjekun.
Pse ndodh kapsllëku
Zorra e trashë ka një punë kryesore: thith ujin nga mbetjet e ushqimit. Sa më gjatë qëndrojnë ato në zorrë, aq më shumë ujë humbasin dhe aq më të forta bëhen. Prandaj çdo gjë që e ngadalëson këtë kalim e shkakton ose e përkeqëson kapsllëkun:
- Pak fibra. Pa fibra jashtëqitja ka pak volum dhe zorra nuk ka çfarë të shtyjë.
- Pak ujë. Kur pi pak, trupi merr edhe më shumë ujë nga zorra.
- Pak lëvizje. Kur rri ulur gjithë ditën, edhe zorrët punojnë më ngadalë.
- Shtyrja e nevojës. Kur e mban shpesh, sinjali dobësohet me kohë.
- Ndryshimet në rutinë: udhëtimet, shtatzënia, një dietë e re, stresi.
- Disa ilaçe dhe suplemente: hekuri, kalciumi, disa antiacidë, disa ilaçe për dhimbjen, depresionin ose tensionin. Mos i ndërprit vetë; fol me mjekun.
- Arsye mjekësore: tiroidja që punon ngadalë, diabeti, sindroma e zorrës së irrituar ose problemet e muskujve të legenit.
Kapsllëku shpesh vjen bashkë me fryrjen, sepse mbetjet që qëndrojnë gjatë në zorrë fermentojnë. Lexo edhe Barku i fryrë: 10 shkaqe.
Si largohet kapsllëku natyrshëm: 7 hapa
1. Rrit fibrat, por ngadalë
Synon 25–30 g fibra në ditë nga perimet, bishtajoret (fasule, thjerrëza, qiqra), frutat dhe drithërat integrale si tërshëra. Fibrat thithin ujë, e bëjnë jashtëqitjen më të butë dhe më të madhe, dhe ushqejnë bakteret e mira të zorrëve.
Një meta-analizë e vitit 2022 me 16 studime klinike gjeti se suplementet me fibra e përmirësonin kapsllëkun te 66% e njerëzve, kundrejt 41% pa to. Rezultati më i mirë u pa me psyllium, me doza mbi 10 g në ditë dhe pas të paktën 4 javësh. Pra, mos prit mrekulli brenda dy ditësh.
Shtoji fibrat gradualisht, gjatë 1–2 javësh. Po ta bësh menjëherë, mund të ndihesh më i fryrë. Lexo më shumë te Fibrat: sa gram të duhen në ditë.
2. Pi mjaftueshëm ujë
Fibrat pa ujë mund ta përkeqësojnë kapsllëkun. Në një studim me 117 të rritur me kapsllëk kronik, të gjithë hëngrën rreth 25 g fibra në ditë për dy muaj. Ata që pinë 2 litra ujë në ditë shkuan më shpesh në tualet dhe përdorën më pak laksativë se ata që pinë sipas dëshirës, mesatarisht 1,1 litra. Shiko Sa ujë duhet të pish në ditë.
3. Dy kivi në ditë
Kivi jeshil është ndoshta fruti më i studiuar për kapsllëkun. Në një studim ndërkombëtar me 184 persona, 2 kivi jeshile në ditë për 4 javë shtuan rreth 1,5 shkuarje të plota në tualet në javë te njerëzit me kapsllëk dhe e ulën shqetësimin në bark. Kivi ka fibra që mbajnë shumë ujë dhe një enzimë natyrale, aktinidinën, që ndihmon tretjen.
Mund t’i hash të qëruar në mëngjes ose mes vakteve.
4. Kumbullat e thata
Në një studim me pacientë me kapsllëk kronik, rreth 100 g kumbulla të thata në ditë funksionuan po aq mirë sa 2 kivi ose psyllium, madje e rritën më shumë numrin e daljeve në tualet. Kumbullat e thata kanë fibra dhe sorbitol, një ëmbëlsues natyral i frutave që tërheq ujë në zorrë.
Fillo me 4–5 copë në ditë dhe shto pak nga pak, p.sh. me kos ose tërshërë.
5. Lëviz çdo ditë
Lëvizja i zgjon edhe zorrët. Nuk të duhet palestër: 20–30 minuta ecje në ditë dhe 10 minuta pas vakteve kryesore janë fillim i mirë.
6. Përfito nga mëngjesi
Zorra e trashë është më aktive pas zgjimit dhe pas vakteve, sidomos pas mëngjesit. Ky është refleksi gastrokolik. Pi një gotë ujë kur zgjohesh, ha mëngjes dhe jepi vetes 10 minuta në tualet pa nxitim. Te shumë njerëz edhe kafeja e mëngjesit e nxit zorrën. Dhe kur të vjen nevoja gjatë ditës, mos e shty.
7. Ndrysho pozicionin në tualet
Kur ulesh në tualet, këndi ndërmjet zorrës dhe anusit mbetet pjesërisht i mbyllur. Kur i ngre gjunjët më lart se ijët, me një stol të vogël rreth 20 cm nën këmbë, ky kënd hapet dhe jashtëqitja del më lehtë.
Në një studim me 52 persona, me stol nën këmbë 90% e tyre u sforcuan më pak, dhe koha në tualet u shkurtua mesatarisht nga 5,6 në 4,2 minuta. Përkulu pak përpara, mbështet bërrylat mbi gjunjë dhe mos e mbaj frymën.
Gabimet që e zgjasin kapsllëkun
- Laksativët çdo ditë pa këshillë mjeku. Ndihmojnë për momentin, por nuk e zgjidhin shkakun.
- Sforcimi dhe ndenjja e gjatë në tualet me telefon rrisin rrezikun për hemorroide.
- Dietat me shumë pak ushqim dhe ushqimet e rafinuara (bukë e bardhë, biskota, ushqime të gatshme) lënë pak volum në zorrë.
Kur të shkosh te mjeku
Shko te mjeku sa më shpejt nëse kapsllëku vjen me gjak në jashtëqitje ose nga anusi, dhimbje barku të vazhdueshme, të vjella, temperaturë, pamundësi për të nxjerrë gazra, dhimbje në fund të shpinës ose rënie peshe pa arsye. Fol me mjekun edhe nëse kapsllëku nuk përmirësohet pas disa javësh me këto ndryshime, nëse është i ri dhe nuk e ke pasur më parë (sidomos pas moshës 50), ose nëse je shtatzënë, me gji, ke diabet, probleme me tiroiden ose merr ilaçe.

Nga SoHealthy
Kur tretja ecën ngadalë
Aloe Shot nga SoHealthy kombinon aloe veran, që qetëson mukozën e traktit tretës, me xhinxherin që e shpejton tretjen dhe uthullën e mollës që ndihmon balancën e sheqerit pas vakteve, plus vitaminë C dhe B12. Një shishe 50 ml esëll çdo mëngjes, 15–20 minuta para ushqimit, si pjesë e një rutine me fibra, ujë dhe lëvizje.
App-i SoHealthy
Plani i dietës, në xhepin tënd
Me çdo paketë SoHealthy merr falas në app planin e dietës 7-ditor me 21 receta dhe listë blerjesh, bashkë me udhëzimet për çdo produkt. Me paketat 14 dhe 28-ditore merr edhe plan diete personal dhe SoHealthy Premium.
Pyetje të shpeshta
Sa ditë pa shkuar në tualet janë normale?
Ritmi normal ndryshon shumë nga njeriu te njeriu, nga disa herë në ditë deri në 3 herë në javë. Më shumë se numri ka rëndësi nëse jashtëqitja del lehtë. Nëse shkon më rrallë se 3 herë në javë ose sforcohesh shpesh, ke kapsllëk.
Çfarë të ha kur kam kapsllëk?
Kivi jeshile, kumbulla të thata, perime, bishtajore, tërshërë dhe drithëra integrale, bashkë me 1,5–2 litra ujë në ditë. Shumë njerëz vënë re ndryshim brenda pak ditësh, por në studime efekti i plotë është parë pas rreth 4 javësh.
Cili produkt SoHealthy ndihmon kur tretja është e ngadaltë?
Aloe Shot është menduar për tretjen e ngadaltë dhe barkun e irrituar: aloe vera qetëson mukozën, xhinxheri e shpejton tretjen dhe uthulla e mollës ndihmon sheqerin pas vakteve. Nuk është laksativ dhe punon më mirë bashkë me fibrat, ujin dhe lëvizjen. Nëse je shtatzënë, me gji ose merr ilaçe, pyet mjekun para përdorimit.
Burime shkencore
- Chey SW et al. Exploratory comparative effectiveness trial of green kiwifruit, psyllium, or prunes in US patients with chronic constipation. Am J Gastroenterol. 2021;116:1304–1312.
- Gearry R et al. Consumption of 2 green kiwifruits daily improves constipation and abdominal comfort: results of an international multicenter randomized controlled trial. Am J Gastroenterol. 2023;118:1058–1068.
- van der Schoot A et al. The effect of fiber supplementation on chronic constipation in adults: an updated systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2022;116:953–969.
- Anti M et al. Water supplementation enhances the effect of high-fiber diet on stool frequency and laxative consumption in adult patients with functional constipation. Hepatogastroenterology. 1998;45:727–732.
- Modi RM et al. Implementation of a defecation posture modification device: impact on bowel movement patterns in healthy subjects. J Clin Gastroenterol. 2019;53:216–219.



