Kortizoli, stresi dhe barku: si ndikon stresi te pesha

A e rritin barkun kortizoli dhe stresi? Çfarë thotë shkenca, mitet e "cortisol belly", ngrënia emocionale dhe hapat që e ulin stresin.

Nga nutricionisti Pavli Brozi · 7 min lexim

Po, stresi mund të ndikojë te pesha dhe te barku, por jo ashtu siç thuhet në internet. Stresi kronik e mban kortizolin më lart për më gjatë, rrit oreksin dhe dëshirën për ushqime të ëmbla e të yndyrshme, prish gjumin dhe, te disa njerëz, lidhet me më shumë dhjamë në bark. Por “barku nga kortizoli” nuk është diagnozë, nuk dallohet me sy dhe nuk zgjidhet me suplemente. Zgjidhet me gjumë, lëvizje, vakte të rregullta dhe mënyra konkrete për ta ulur stresin.

Shkurt

  • Stresi kronik lidhet me më shumë oreks, ngrënie emocionale dhe gjumë më të keq.
  • Kortizoli i lartë për kohë të gjatë lidhet me më shumë dhjamë në bark, por barku rrallë vjen vetëm nga stresi.
  • “Cortisol belly” dhe “lodhja e gjëndrave mbiveshkore” janë tendenca në internet, jo diagnoza.

Çfarë është kortizoli

Kortizoli prodhohet nga gjëndrat mbiveshkore dhe nuk është “hormon i keq”. Është më i lartë në mëngjes, që të zgjon dhe të jep energji, dhe bie gradualisht deri në mbrëmje. Në një situatë stresi, të ndihmon të reagosh shpejt.

Problemi nuk është kortizoli i një dite të vështirë. Problemi është stresi që nuk ndalet për javë e muaj, bashkë me gjumin e pakët, sepse atëherë trupi mbetet gjatë në “gatishmëri”.

Si ndikon stresi te pesha dhe barku: çfarë thotë shkenca

1. Kortizoli dhe dhjami i barkut

Në një studim në Psychosomatic Medicine, 59 gra të shëndetshme kaluan disa seanca stresi në laborator. Ato me më shumë dhjamë në bark sekretuan më shumë kortizol në seancën e parë dhe, te gratë e dobëta me bark, kortizoli nuk u qetësua as kur sfidat u bënë të njohura.

Në një studim tjetër me 2527 të rritur mbi 54 vjeç, kortizoli i matur në flokë, që tregon sasinë e muajve të fundit, ishte më i lartë te ata me peshë më të madhe, me bel më të gjerë dhe me obezitet që zgjaste me vite.

Por kujdes: këto janë lidhje, jo provë që stresi vetëm e krijon barkun. Shkenca thotë “ndikon”, jo “është shkaku i vetëm”.

2. Stresi të hap oreksin për të ëmbla

Në një eksperiment me 59 gra, ato që reagonin ndaj stresit me më shumë kortizol hëngrën më shumë kalori ditën me stres, dhe në përgjithësi zgjidhnin më shumë ushqime të ëmbla. Sa më shumë u përkeqësohej humori, aq më shumë hanin.

3. Stresi dhe shtimi i peshës me kohë

Në një studim që ndoqi 339 të rritur për 6 muaj, ata me stres kronik më të lartë dhe me kortizol më të lartë në fillim shtuan më shumë peshë. Ata me grelinë më të lartë, hormonin e urisë, kishin më shumë dëshira për ushqime të caktuara.

4. Stresi prish gjumin

Stresi shpesh të mban zgjuar, dhe gjumi i pakët vetë rrit urinë dhe dëshirën për ëmbëlsira. Lexo Gjumi dhe pesha.

Mitet e “cortisol belly” që duhet t’i harrosh

  • “Barku yt është nga kortizoli, shiko formën.” Nuk dallohet me sy. Barku zakonisht vjen nga një përzierje: ushqim i tepërt, pak lëvizje, gjumë i pakët, alkool, gjenetika, mosha dhe, te gratë, menopauza. Stresi është një faktor, jo i vetmi.
  • “Lodhja e gjëndrave mbiveshkore.” Një rishikim sistematik i 58 studimeve nuk gjeti prova që kjo gjendje ekziston, dhe asnjë shoqatë endokrinologjie nuk e njeh.
  • “Bëj një test kortizoli dhe do ta kuptosh.” Kortizoli ndryshon gjatë gjithë ditës. Një test i vetëm, pa arsye mjekësore, rrallë të tregon diçka të dobishme.
  • “Kjo pilulë ose kjo pije e ul kortizolin dhe e shkrin barkun.” Nuk ka prova që ndonjë produkt e shkrin barkun duke ulur kortizolin.
  • “Kardio e rrit kortizolin, prandaj të shton barkun.” Ushtrimi e ngre kortizolin përkohësisht, dhe kjo është normale. Lëvizja e rregullt e ul dhjamin e thellë të barkut dhe e përmirëson gjumin. Shiko Si të ul barkun.

Ngrënia emocionale: si ta dallosh

Si e dallonUri fizikeUri emocionale
Si vjenGradualishtPapritur, shpesh pas një momenti të vështirë
Çfarë kërkonÇdo ushqim që të ngopDiçka të caktuar, zakonisht të ëmbël ose të kripur
Kur ndalonKur je ngopurVazhdon edhe pasi je ngopur
Pas ngrëniesKënaqësiFaj ose pendim

Para se të hapësh frigoriferin, pyet veten: “A do haja tani një pjatë me perime dhe mish?” Nëse jo, nuk është uri fizike. Ndoshta ke nevojë për pushim, për ajër ose për një bisedë.

Si ta ulësh stresin dhe efektin e tij te pesha: 7 hapa

  • Gjumi i pari. 7–9 orë, me të njëjtën orë zgjimi çdo ditë.
  • Ec çdo ditë, mundësisht jashtë, 20–30 minuta.
  • Ushtrime force 2–3 herë në javë. Ruajnë muskulin dhe e shkarkojnë tensionin.
  • Ha rregullisht. Mëngjes me proteinë dhe drekë e plotë. Kur nuk ha gjithë ditën, stresi dhe uria të presin bashkë në mbrëmje.
  • 2–5 minuta frymëmarrje e ngadaltë: thith për 4 sekonda, nxirr për 6. Bëje para vakteve ose kur ndjen presion.
  • Kafeja me masë dhe alkooli rrallë. Kafeja nuk e zëvendëson ushqimin, ndërsa alkooli e prish gjumin.
  • Ki gati alternativa: një frut, kos ose një grusht arra, dhe mbaji ëmbëlsirat e paketuara larg syve.

Dhe fol me dikë që të kupton: edhe kjo e ul presionin.

Shko te mjeku nëse bashkë me shtimin e peshës në bark dhe në fytyrë ke: fytyrë të rrumbullakët, yndyrë që mblidhet te baza e qafës dhe mes shpatullave, vija të gjera vjollcë në bark, krahë e këmbë që hollohen, muskuj të dobët, mavijosje që dalin lehtë, tension ose sheqer të lartë, cikël të çrregullt ose qime të tepërta. Këto mund të jenë shenja të sindromës Cushing, një gjendje e rrallë me tepricë kortizoli që kërkon analiza. Shkaku më i shpeshtë i saj janë kortikosteroidet e marra për kohë të gjatë: mos i ndërprit vetë, fol me mjekun. Nëse ndihesh vazhdimisht në ankth ose pa shpresë, kërko ndihmë nga mjeku ose psikologu.

NF-01 nga SoHealthy

Nga SoHealthy

Kur stresi të çon te frigoriferi në mbrëmje

NF-01 nga SoHealthy zëvendëson darkën me proteinë bizeleje, inulinë, psyllium dhe fara liri, që të mbajnë të ngopur deri në mëngjes dhe e mbajnë sheqerin në gjak të qëndrueshëm gjatë natës. Magnezi dhe kamomili e ndihmojnë trupin të relaksohet dhe të flejë më mirë. 1 bustinë në 250 ml ujë në vend të darkës. Deri në 4 kg më pak në 14 ditë, bashkë me planin e dietës; rezultatet ndryshojnë.

Shiko NF-01 →

App-i SoHealthy

Plani i dietës, në xhepin tënd

Me çdo paketë SoHealthy merr falas në app planin e dietës 7-ditor me 21 receta dhe listë blerjesh, bashkë me udhëzimet për çdo produkt. Me paketat 14 dhe 28-ditore merr edhe plan diete personal dhe SoHealthy Premium.

Shkarko për iPhoneShkarko për AndroidBëj testin 2-minutësh

Pyetje të shpeshta

A e rrit kortizoli barkun?

Stresi kronik dhe kortizoli i lartë për kohë të gjatë lidhen me më shumë dhjamë në bark, pjesërisht sepse rritin oreksin dhe prishin gjumin. Por barku rrallë vjen vetëm nga stresi: ushqimi, lëvizja, gjumi, alkooli, gjenetika dhe menopauza kanë po aq rëndësi.

Si ta ul kortizolin natyrshëm?

Me gjumë 7–9 orë, ecje çdo ditë, ushtrime të rregullta, vakte të rregullta me proteinë, pak alkool dhe disa minuta frymëmarrje të ngadaltë kur ndihesh nën presion. Nuk ka pilulë apo pije që ta ulë me siguri.

Cili produkt SoHealthy ndihmon kur stresi të prish darkën?

NF-01 zëvendëson darkën me proteinë dhe fibra, ndërsa magnezi dhe kamomili të ndihmojnë të relaksohesh dhe të flesh më mirë. Nuk e ul kortizolin, por të ndihmon me darkën, vaktin ku shumë njerëz hanë më shumë nga stresi dhe lodhja.

Burime shkencore

  1. Epel ES et al. Stress and body shape: stress-induced cortisol secretion is consistently greater among women with central fat. Psychosom Med. 2000;62:623–632.
  2. Epel E et al. Stress may add bite to appetite in women: a laboratory study of stress-induced cortisol and eating behavior. Psychoneuroendocrinology. 2001;26:37–49.
  3. Jackson SE, Kirschbaum C, Steptoe A. Hair cortisol and adiposity in a population-based sample of 2,527 men and women aged 54 to 87 years. Obesity (Silver Spring). 2017;25:539–544.
  4. Chao AM et al. Stress, cortisol, and other appetite-related hormones: prospective prediction of 6-month changes in food cravings and weight. Obesity (Silver Spring). 2017;25:713–720.
  5. Cadegiani FA, Kater CE. Adrenal fatigue does not exist: a systematic review. BMC Endocr Disord. 2016;16:48.

Pavli Brozi

Nutricionist dhe formulues i produkteve SoHealthy. Ndan ushqyerje të bazuar në shkencë me mbi 100 mijë ndjekës në Instagram (@nutritionbypavli) dhe në televizion.

Ky artikull është informues dhe nuk zëvendëson këshillën e mjekut.