Indeksi glicemik: tabela e ushqimeve dhe si ta përdorësh

Indeksi glicemik i ushqimeve: tabela me 20 ushqime të zakonshme, çfarë është ngarkesa glicemike dhe si ta ulësh GI-në e një vakti pa hequr frutat.

Nga nutricionisti Pavli Brozi · 7 min lexim

Indeksi glicemik (GI) tregon sa shpejt e ngre sheqerin në gjak një ushqim me karbohidrate, krahasuar me glukozën e pastër, që ka vlerën 100. GI i ulët është 55 ose më pak, mesatar 56–69 dhe i lartë 70 ose më shumë. Por GI vetëm nuk mjafton: duhet parë edhe sa karbohidrate ka porcioni, pra ngarkesa glicemike. Më poshtë gjen tabelën e indeksit glicemik për ushqimet më të zakonshme në Shqipëri dhe si ta ulësh GI-në e një vakti pa hequr bukën apo frutat.

Shkurt

  • GI krahason ushqimet me glukozën (100): i ulët deri në 55, i lartë nga 70 e lart.
  • Ngarkesa glicemike merr parasysh edhe porcionin, ndaj është më praktike për pjatën tënde.
  • Fibrat, proteina, radha e ushqimeve, uthulla dhe orizi i ftohur e ulin ngritjen e sheqerit pas vaktit.

Çfarë është indeksi glicemik

Karbohidratet kthehen në glukozë dhe kalojnë në gjak. Disa treten shpejt, të tjerat ngadalë. Kur sheqeri ngrihet shpejt, trupi lëshon shumë insulinë, sheqeri pastaj bie dhe pas pak orësh vjen uria.

GI matet në laborator: disa persona hanë një porcion me 50 g karbohidrate dhe u matet sheqeri në gjak për 2 orë, krahasuar me 50 g glukozë.

Indeksi glicemik dhe ngarkesa glicemike: cili është ndryshimi

GI nuk tregon sa karbohidrate ha. Këtë e bën ngarkesa glicemike (GL): GI shumëzuar me gramët e karbohidrateve në porcion, pjesëtuar me 100. GL deri në 10 është e ulët, 11–19 mesatare dhe 20 e lart e lartë.

  • Shalqiu ka dalë me GI të lartë në tabelat e vjetra, por një fetë 120 g ka pak karbohidrate, ndaj ngarkesa e tij glicemike është rreth 4–6, e ulët.
  • Buka e bardhë ka GI 75, dhe dy feta (rreth 60 g) kanë afro 28 g karbohidrate, pra ngarkesë rreth 20, të lartë.

Edhe makaronat kanë GI të ulët, por një pjatë e madhe ka ngarkesë të lartë. Porcioni ka rëndësi.

Tabela e indeksit glicemik të ushqimeve

Vlerat janë mesatare nga tabelat ndërkombëtare të GI dhe janë të përafërta: ndryshojnë sipas varietetit, pjekurisë, gatimit dhe vetë personit.

UshqimiGI (rreth)Kategoria
Bukë e bardhë gruri75I lartë
Bukë integrale (miell i plotë)74I lartë
Bukë me kokrra të plota drithërash53I ulët
Oriz i bardhë, i zier73I lartë
Oriz integral, i zier68Mesatar
Makarona (spageti), të ziera49I ulët
Qull me tërshërë të shtypur55I ulët
Tërshërë e çastit79I lartë
Patate të ziera78I lartë
Patate të skuqura63Mesatar
Karota të ziera39I ulët
Mollë36I ulët
Portokall43I ulët
Banane51I ulët
Shalqi50–76Sipas varietetit
Qumësht37–39I ulët
Thjerrëza, të ziera32I ulët
Fasule të kuqe, të ziera24I ulët
Mjaltë61Mesatar
Sheqer i bardhë65Mesatar

Çfarë të mësojnë këto numra:

  • Buka integrale e bluar imët ka GI pothuajse sa buka e bardhë. Ndryshimin e bëjnë kokrrat e plota dhe farat.
  • Frutat dhe bishtajoret janë ndër ushqimet me GI më të ulët: ngopin, sjellin fibra dhe e ngrenë sheqerin butë.
  • GI nuk është notë shëndeti. Patatet e skuqura kanë GI më të ulët se ato të ziera, sepse yndyra e ngadalëson tretjen, por kjo nuk i bën zgjedhje më të mirë.

5 mënyra për ta ulur indeksin glicemik të një vakti

1. Shto fibra

Perimet, bishtajoret dhe frutat e plota krijojnë në zorrë një xhel që e ngadalëson kalimin e sheqerit në gjak. Synon 25–30 g fibra në ditë. Lexo Fibrat: sa gram të duhen në ditë.

2. Mos i ha karbohidratet vetëm

Proteina dhe pak yndyrë e mirë, si vaji i ullirit ose arrat, e ngadalësojnë zbrazjen e stomakut. Buka me vezë ose me djathë e ngre sheqerin më butë se buka vetëm.

3. Ndrysho radhën: perimet dhe proteina para bukës

Në një studim të botuar në Diabetes Care, 11 persona me diabet tip 2 hëngrën të njëjtin vakt në dy radhë të ndryshme. Kur hëngrën fillimisht perimet dhe proteinën, dhe karbohidratet 15 minuta më pas, sheqeri në gjak ishte rreth 29%, 37% dhe 17% më i ulët pas 30, 60 dhe 120 minutash.

4. Pak uthull ose limon në pjatë

Në një studim suedez me 12 të rritur të shëndetshëm, uthulla e ngrënë bashkë me bukë të bardhë e uli ngritjen e sheqerit dhe të insulinës dhe e rriti ngopjen; sa më shumë uthull, aq më i madh efekti. Një sallatë me uthull në fillim të vaktit e bën këtë natyrshëm. Efekt të ngjashëm ka treguar edhe lëngu i limonit: shiko Uji me limon në mëngjes.

5. Gatuaj al dente dhe ftohe orizin

Makaronat al dente treten më ngadalë se ato të ziera shumë. Kur orizi ose makaronat ftohen pas zierjes, një pjesë e niseshtesë bëhet niseshte rezistente, që sillet si fibër. Në një studim me 15 të rritur, orizi i bardhë i ftohur 24 orë në frigorifer dhe i ringrohur e ngriti sheqerin më pak se orizi i sapozier. Ftohe shpejt, vendose në frigorifer brenda 1 ore dhe haje brenda një dite, mirë të ngrohur.

A duhet të ha vetëm ushqime me GI të ulët?

Jo. GI nuk mat kaloritë, proteinën apo vitaminat: akullorja dhe çokollata kanë GI relativisht të ulët, por askush nuk dobësohet duke zëvendësuar shalqirin me akullore. Përdore GI-në për të zgjedhur versionin më të mirë të karbohidrateve: tërshërë e shtypur, bukë me kokrra, bishtajore dhe fruta të plota çdo ditë. Vlen sidomos nëse ke rezistencë ndaj insulinës, paradiabet ose diabet tip 2: lexo Sheqeri në gjak dhe rezistenca ndaj insulinës.

Nëse ke diabet, GI të ndihmon të zgjedhësh ushqimet, por nuk e zëvendëson planin e mjekut: mos e ndrysho vetë dozën e ilaçeve ose të insulinës. Nëse ke refluks ose gastrit, uthulla mund ta rëndojë djegien, ndaj fillo me sasi të vogla.

G1 nga SoHealthy

Nga SoHealthy

Kur uria pas karbohidrateve të prish planin

G1 nga SoHealthy kombinon glukomananin, fibër nga rrënja e konjakut që thith ujë dhe fryhet në stomak për një ngopje që zgjat, me inulinën që ushqen bakteret e mira të zorrëve dhe nxit GLP-1 natyral, sinjalin e ngopjes që e ngadalëson zbrazjen e stomakut. 1 bustinë në 250 ml ujë çdo mëngjes, me ujë të mjaftueshëm gjatë ditës. Pa gjilpëra dhe pa asnjë ilaç brenda.

Shiko G1 →

App-i SoHealthy

Plani i dietës, në xhepin tënd

Me çdo paketë SoHealthy merr falas në app planin e dietës 7-ditor me 21 receta dhe listë blerjesh, bashkë me udhëzimet për çdo produkt. Me paketat 14 dhe 28-ditore merr edhe plan diete personal dhe SoHealthy Premium.

Shkarko për iPhoneShkarko për AndroidBëj testin 2-minutësh

Pyetje të shpeshta

Cili është ndryshimi mes indeksit glicemik dhe ngarkesës glicemike?

Indeksi glicemik tregon sa shpejt e ngre sheqerin një ushqim, ndërsa ngarkesa glicemike merr parasysh edhe sa karbohidrate ka porcioni që ha.

A kanë frutat indeks glicemik të lartë?

Shumica jo: molla, portokalli dhe banania kanë GI të ulët. Edhe shalqiu ka ngarkesë glicemike të ulët në një fetë normale. Frutat e plota, me fibrat e tyre, janë pjesë e mirë e çdo diete.

Cili produkt SoHealthy ndihmon me urinë dhe sheqerin pas vakteve?

G1 merret çdo mëngjes dhe ndihmon me urinë gjatë ditës përmes glukomananit dhe inulinës. Nëse problemi është mbrëmja, NF-01 zëvendëson darkën me proteinë dhe fibra që e mbajnë sheqerin të qëndrueshëm gjatë natës.

Burime shkencore

  1. Atkinson FS, Foster-Powell K, Brand-Miller JC. International tables of glycemic index and glycemic load values: 2008. Diabetes Care. 2008;31:2281–2283.
  2. Atkinson FS et al. International tables of glycemic index and glycemic load values 2021: a systematic review. Am J Clin Nutr. 2021;114:1625–1632.
  3. Shukla AP et al. Food order has a significant impact on postprandial glucose and insulin levels. Diabetes Care. 2015;38:e98–e99.
  4. Östman E et al. Vinegar supplementation lowers glucose and insulin responses and increases satiety after a bread meal in healthy subjects. Eur J Clin Nutr. 2005;59:983–988.
  5. Sonia S, Witjaksono F, Ridwan R. Effect of cooling of cooked white rice on resistant starch content and glycemic response. Asia Pac J Clin Nutr. 2015;24:620–625.

Pavli Brozi

Nutricionist dhe formulues i produkteve SoHealthy. Ndan ushqyerje të bazuar në shkencë me mbi 100 mijë ndjekës në Instagram (@nutritionbypavli) dhe në televizion.

Ky artikull është informues dhe nuk zëvendëson këshillën e mjekut.