PCOS dhe pesha: si të dobësohesh me vezore polikistike

PCOS dhe pesha: pse rezistenca ndaj insulinës e vështirëson dobësimin me vezore polikistike dhe çfarë ndihmon: ushqimi, lëvizja, gjumi.

Nga nutricionisti Pavli Brozi · 7 min lexim

Me PCOS (sindroma e vezoreve polikistike, e quajtur shpesh edhe vezore policistike) mund të humbasësh peshë, por zakonisht kërkon më shumë durim. Shumë gra me PCOS kanë rezistencë ndaj insulinës, që e bën trupin të ruajë më lehtë yndyrë, sidomos në bark. Lajmi i mirë: edhe një humbje e vogël, 5–10% e peshës, sjell përmirësime të dukshme në cikël dhe në metabolizëm. Ajo që funksionon: vakte me proteinë dhe fibra, lëvizje e rregullt me ushtrime force, gjumë i mjaftueshëm dhe ndjekje nga mjeku.

Shkurt

  • Rezistenca ndaj insulinës është lidhja kryesore mes PCOS dhe peshës, edhe te shumë gra pa mbipeshë.
  • Asnjë dietë e vetme nuk është provuar më e mirë: ajo që mban është proteina, fibrat dhe ushqimi pak i përpunuar.
  • Humbja e 5–10% të peshës, lëvizja dhe gjumi përmirësojnë ciklin dhe metabolizmin.

Çfarë është PCOS

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, PCOS prek rreth 10–13% të grave në moshë riprodhuese, dhe deri në 70% e tyre nuk e dinë që e kanë. Diagnoza vendoset kur ke të paktën dy nga këto tre:

  • Cikël i çrregullt ose mungesë ovulacioni.
  • Shenja të hormoneve mashkullore të larta: qime të tepërta në fytyrë ose trup, akne, rënie flokësh, ose testosteron i lartë në analiza.
  • Vezore polikistike në ekografi, ose sipas udhëzimeve të reja, hormoni AMH i lartë në gjak.

Emri të ngatërron: “kistet” nuk janë kiste të vërteta, por folikula të vogla që nuk kanë arritur të pjeken. Para diagnozës, mjeku përjashton shkaqe të tjera, si problemet me tiroiden. Lexo edhe Tiroidja, Hashimoto dhe pesha.

Pse vezoret polikistike e vështirësojnë humbjen e peshës

Lidhja kryesore është insulina. Kur qelizat nuk i përgjigjen mirë insulinës, pankreasi prodhon më shumë për ta mbajtur sheqerin në rregull. Kjo insulinë e tepërt bën tre gjëra:

  • I nxit vezoret të prodhojnë më shumë hormone mashkullore, sepse insulina vepron bashkë me hormonet që rregullojnë vezoret.
  • Ul proteinën që lidh testosteronin në gjak (SHBG), kështu që më shumë testosteron mbetet i lirë dhe aktiv.
  • E shtyn trupin të ruajë yndyrë, sidomos në bark.

Edhe hormonet mashkullore, nga ana e tyre, e përkeqësojnë rezistencën ndaj insulinës. Kështu krijohet një rreth që ushqen veten. Rezistenca ndaj insulinës te PCOS nuk varet vetëm nga pesha: e kanë edhe shumë gra me peshë normale, ndonëse jo të gjitha. Prandaj gratë me PCOS kanë rrezik më të lartë për diabet tip 2. Më shumë te Sheqeri në gjak dhe rezistenca ndaj insulinës.

Shumë gra me PCOS përshkruajnë edhe më shumë uri dhe dëshirë për ëmbëlsira.

Sa peshë duhet të humbasësh

Jo aq sa mendon. Udhëzimet ndërkombëtare për PCOS e konsiderojnë një humbje prej 5–10% të peshës brenda 6 muajsh si sukses, sepse sjell përmirësime të rëndësishme klinike. Për një grua 80 kg, kjo do të thotë 4–8 kg.

Edhe kur pesha lëviz pak, stili i shëndetshëm i jetesës përmirëson metabolizmin dhe belin. Mat belin, jo vetëm peshën.

Dieta për PCOS: çfarë funksionon

Udhëzimet ndërkombëtare të vitit 2023 janë të qarta: nuk ka prova që një lloj diete është më e mirë se një tjetër për PCOS. Pra, nuk je e detyruar të bësh keto ose të heqësh glutenin pa arsye mjekësore. Ka rëndësi një mënyrë ushqyerjeje që mund ta mbash për vite:

  • Proteinë në çdo vakt, rreth 25–30 g: vezë, kos, gjizë, pulë, peshk, bishtajore. Shiko Ushqime me shumë proteina.
  • Fibra 25–30 g në ditë nga perimet, bishtajoret, frutat e plota dhe drithërat integrale. Fibrat e ngadalësojnë thithjen e sheqerit dhe e mbajnë insulinën më të qetë.
  • Karbohidrate me tretje të ngadaltë: bukë integrale, tërshërë, fasule, thjerrëza, në vend të bukës së bardhë dhe ëmbëlsirave, gjithmonë bashkë me proteinë.
  • Më pak pije me sheqer dhe ushqime ultra të përpunuara.
  • Vakte të rregullta dhe darkë më e lehtë, më herët.

Lëvizja: insulina punon më mirë

Muskujt që punojnë marrin sheqerin nga gjaku edhe me më pak insulinë. Udhëzimet rekomandojnë:

  • Për shëndetin dhe për të mos shtuar peshë: 150–300 minuta në javë lëvizje të moderuar, si ecje e shpejtë, ose 75–150 minuta të intensitetit të lartë.
  • Për të humbur peshë dhe për të mos e rimarrë: të paktën 250 minuta në javë të moderuar, ose 150 të intensitetit të lartë.
  • Plus ushtrime force 2 ditë në javë, jo njëra pas tjetrës.

Fillo aty ku je: edhe 10 minuta ecje pas vakteve bëjnë diferencë.

Gjumi

Gratë me PCOS kanë apne gjumi më shpesh se gratë e tjera, pavarësisht peshës. Nëse gërhet, zgjohesh e lodhur ose të zë gjumi gjatë ditës, tregoja mjekut. Gjumi i pakët ose i ndërprerë rrit urinë dhe dëshirën për ëmbëlsira, dhe e përkeqëson rezistencën ndaj insulinës. Synon 7–9 orë dhe orar të rregullt.

Çfarë mund të të japë mjeku

Ndryshimet në stilin e jetesës janë baza e trajtimit për të gjitha gratë me PCOS, por shpesh nuk mjaftojnë vetëm. Sipas simptomave dhe nëse kërkon shtatzëni, mjeku mund të vlerësojë kontraceptivë hormonalë për ciklin, aknet dhe qimet, ilaçe që përmirësojnë ndjeshmërinë ndaj insulinës, ilaçe kundër efekteve të hormoneve mashkullore ose trajtime për ovulacionin. Vendimi merret bashkë me mjekun.

Mos fillo, mos ndërprit dhe mos ndrysho asnjë ilaç pa mjekun. Nëse ke cikël të çrregullt, qime të tepërta ose akne që nuk largohen, bëj vizitë te gjinekologu ose endokrinologu. Nëse kërkon të mbetesh shtatzënë, je shtatzënë, ushqen me gji ose merr ilaçe për sheqerin, pyet mjekun para çdo suplementi.

Inositoli për PCOS: çfarë dimë

Inositoli (mio-inositol ose D-kiro-inositol) është ndër suplementet më të përdorura për PCOS. Një meta-analizë me 30 studime, e përgatitur për udhëzimet e vitit 2023, gjeti disa përfitime në parametrat metabolikë dhe një përfitim të mundshëm për ovulacionin me D-kiro-inositolin, por provat në tërësi janë të kufizuara dhe jo përfundimtare.

Udhëzimet thonë se inositoli mund të merret parasysh sipas preferencës tënde, sepse dëmet janë të pakta, por përfitimet për ovulacionin, qimet ose peshën janë të kufizuara. Nuk ka ende lloj ose dozë të rekomanduar. Nëse e merr, tregoja mjekut.

G1 nga SoHealthy

Nga SoHealthy

Kur uria dhe ëmbëlsirat të prishin planin

G1 nga SoHealthy kombinon glukomananin, fibrën nga rrënja e konjakut që thith ujë dhe fryhet në stomak, me inulinën që ushqen bakteret e mira të zorrëve dhe mbështet GLP-1 natyral, sinjalin e ngopjes. Baobabi, çaji jeshil dhe farat e fenelit plotësojnë formulën. Një bustinë në 250 ml ujë çdo mëngjes, pa gjilpëra dhe pa asnjë ilaç brenda. Nuk e zëvendëson trajtimin e mjekut për PCOS.

Shiko G1 →

App-i SoHealthy

Plani i dietës, në xhepin tënd

Me çdo paketë SoHealthy merr falas në app planin e dietës 7-ditor me 21 receta dhe listë blerjesh, bashkë me udhëzimet për çdo produkt. Me paketat 14 dhe 28-ditore merr edhe plan diete personal dhe SoHealthy Premium.

Shkarko për iPhoneShkarko për AndroidBëj testin 2-minutësh

Pyetje të shpeshta

A mund të humbas peshë me PCOS?

Po, por me më shumë durim, sepse rezistenca ndaj insulinës e bën trupin të ruajë më lehtë yndyrë. Synon 5–10% të peshës brenda 6 muajsh, me proteinë dhe fibra në çdo vakt, lëvizje të rregullt, ushtrime force dhe gjumë të mjaftueshëm.

A duhet ta heq bukën me PCOS?

Jo domosdoshmërisht. Nuk ka prova që një dietë e caktuar është më e mirë për PCOS. Zgjidh bukë integrale dhe karbohidrate me tretje të ngadaltë, në porcione të arsyeshme dhe gjithmonë bashkë me proteinë dhe perime.

Cili produkt SoHealthy ndihmon me urinë kur kam PCOS?

G1 ndihmon me urinë dhe dëshirën për ëmbëlsira gjatë ditës, me glukomanan dhe inulinë. Nëse problemi yt është mbrëmja, NF-01 zëvendëson darkën me proteinë dhe fibra. Nuk janë trajtim për PCOS. Nëse merr ilaçe, kërkon të mbetesh shtatzënë, je shtatzënë ose me gji, pyet mjekun para përdorimit.

Burime shkencore

  1. Teede HJ et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. J Clin Endocrinol Metab. 2023;108:2447–2469.
  2. Teede HJ et al. Recommendations from the international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. Hum Reprod. 2018;33:1602–1618.
  3. Diamanti-Kandarakis E, Dunaif A. Insulin resistance and the polycystic ovary syndrome revisited: an update on mechanisms and implications. Endocr Rev. 2012;33:981–1030.
  4. Fitz V et al. Inositol for polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis to inform the 2023 update of the international evidence-based PCOS guidelines. J Clin Endocrinol Metab. 2024;109:1630–1655.
  5. World Health Organization. Polycystic ovary syndrome. Fact sheet. 2026.

Pavli Brozi

Nutricionist dhe formulues i produkteve SoHealthy. Ndan ushqyerje të bazuar në shkencë me mbi 100 mijë ndjekës në Instagram (@nutritionbypavli) dhe në televizion.

Ky artikull është informues dhe nuk zëvendëson këshillën e mjekut.