Nga nutricionisti Pavli Brozi · 7 min lexim
Kafeja të ndihmon pak në dobësim, por nuk është djegëse yndyre. Kafeina e rrit lehtë harxhimin e energjisë, rreth 3–4% për dy-tri orë pas 100 mg, mund ta ulë pak urinë dhe të jep energji për të lëvizur më shumë. Por efekti humbet shpejt nëse kafesë i shton sheqer, qumësht të plotë ose krem, ose nëse ajo të prish gjumin. Për kafenë dhe dobësimin, rregulli është i thjeshtë: pa sheqer ose me pak qumësht, jo më shumë se 400 mg kafeinë në ditë (rreth 4–5 kafe ekspres) dhe kafeja e fundit të paktën 6 orë para gjumit.
Shkurt
- Kafeina e rrit pak metabolizmin dhe mund ta ulë pak urinë, por efekti është i vogël.
- Sheqeri, qumështi i plotë, kremi dhe akullorja e kthejnë kafenë në një vakt të vogël që nuk të ngop.
- Sipas EFSA: deri në 400 mg kafeinë në ditë për të rriturit e shëndetshëm, deri në 200 mg në shtatzëni dhe gjatë ushqyerjes me gji.
Kafeja dhe dobësimi: çfarë i bën kafeina metabolizmit
Kafeina bllokon adenozinën, lëndën që i jep trurit sinjalin e lodhjes, dhe rrit adrenalinën. Kështu trupi harxhon pak më shumë energji dhe liron më shumë yndyrë në gjak, që të përdoret si karburant.
Sa? Në një studim klasik, 100 mg kafeinë, pak më shumë se një ekspres, e rritën metabolizmin në qetësi me 3–4% për rreth 2,5 orë. Kur pjesëmarrësit morën 100 mg çdo 2 orë për 12 orë, harxhuan rreth 150 kalori më shumë në ditë ata me peshë normale dhe rreth 79 kalori ata që kishin pasur mbipeshë më parë.
Kujdes me leximin: kjo ishte 600 mg kafeinë në ditë, më shumë se kufiri i sigurt. Me 1–3 kafe në ditë, efekti është shumë më i vogël. Kafeja e shtyn pak metabolizmin, por nuk e zëvendëson ushqimin, gjumin dhe lëvizjen. Më shumë te Metabolizmi i ngadaltë: 7 mite.
A ndihmon kafeja për peshën me kalimin e viteve?
Në një studim me mbi 58 mijë burra dhe gra të ndjekur për 12 vjet, ata që e rritën kafeinën shtuan pak më pak peshë se ata që e ulën. Diferenca ishte e vogël: rreth 0,4 kg në 12 vjet. Kafeja nuk është arsyeja pse dikush dobësohet, por as armiku, kur pihet pa shtesa të ëmbla.
A të ul kafeja urinë?
Pak, dhe jo te të gjithë. Një rishikim i studimeve gjeti se kafeina e marrë nga gjysmë ore deri në 4 orë para vaktit mund ta ulë sasinë që ha në atë vakt. Për ndjesinë e urisë dhe hormonet e oreksit, rezultatet ishin të paqarta.
Problemi më i madh është kafeja në vend të mëngjesit. Shumë njerëz pinë vetëm kafe deri në drekë dhe e “paguajnë” në mbrëmje me uri të madhe. Kafeja shkon mirë me mëngjesin, jo në vend të tij. Ide te Çfarë të ha në mëngjes për të humbur peshë.
Problemi nuk është kafeja, por çfarë i shton
Një ekspres ose një kafe turke pa sheqer ka vetëm disa kalori. Ndryshimin e bëjnë shtesat:
| Kafeja | Kalori (përafërsisht) |
|---|---|
| Ekspres ose kafe turke pa sheqer | 2–5 |
| Çdo lugë çaji sheqer | +16–20 |
| Makiato me pak qumësht | 15–25 |
| Kapuçino me qumësht të plotë | 80–100 |
| Frapé me 2 lugë sheqer dhe qumësht të plotë | 80–120 |
| Frapé ose kafe e ftohtë me akullore ose krem | 200 e më shumë |
Tre kafe në ditë me dy lugë sheqer secila janë rreth 100–120 kalori çdo ditë, pa asnjë ngopje: rreth 3 mijë kalori në muaj vetëm nga sheqeri i kafesë.
Ule gradualisht: nga 2 lugë në 1, pastaj në gjysmë. Shija përshtatet dhe pas disa javësh kafeja e vjetër do të të duket shumë e ëmbël. Si ndodh kjo, lexo te Si ta ndalosh dëshirën për ëmbëlsira.
Sa kafe në ditë është e sigurt
Sipas EFSA, autoritetit evropian për sigurinë e ushqimit:
- Të rriturit e shëndetshëm: deri në 400 mg kafeinë në ditë, të shpërndara gjatë ditës, dhe deri në 200 mg në një herë.
- Gratë shtatzëna dhe ato që ushqejnë me gji: deri në 200 mg në ditë.
- Fëmijët dhe adoleshentët: shumë më pak, deri në 3 mg për çdo kg peshë në ditë.
Për orientim, sipas EFSA, një ekspres (60 ml) ka rreth 80 mg kafeinë, një filxhan kafe filtër (200 ml) rreth 90 mg, një filxhan çaj i zi rreth 50 mg, një kanaçe kola rreth 40 mg dhe një pije energjike (250 ml) rreth 80 mg.
Kafeina mblidhet nga të gjitha burimet: kafe, çaj, kola, pije energjike, çokollatë dhe produkte me çaj jeshil ose kafeinë.
Kafeja, gjumi dhe pesha
Kafeina qëndron gjatë në trup. Në një studim, 400 mg kafeinë të marra 6 orë para gjumit e shkurtuan gjumin, të matur me aparat, me më shumë se një orë. EFSA shton se edhe 100 mg afër orës së gjumit mund ta prishin gjumin te disa njerëz.
Gjumi i pakët rrit urinë të nesërmen, ndaj kafeja e mbrëmjes të kushton më shumë se sa të jep. Rregulli: kafeja e fundit të paktën 6 orë para gjumit. Nëse fle në 23:00, jo pas orës 17:00, dhe nëse je i ndjeshëm, edhe më herët. Lexo Gjumi dhe pesha.
Si ta pish kafenë kur do të humbasësh peshë
- Pa sheqer, ose me pak më pak sheqer çdo javë.
- Me pak qumësht, ose me qumësht me më pak yndyrë.
- Me mëngjesin ose pas tij, jo në vend të tij.
- Para një shëtitjeje ose stërvitjeje, kur energjia të shtyn të lëvizësh më shumë.
- Me një gotë ujë krah saj, siç e servirin edhe në lokalet tona.
- Jo pasdite vonë, që të mbrosh gjumin.
Nëse je shtatzënë ose ushqen me gji, mbaje kafeinën nën 200 mg në ditë. Nëse ke tension të lartë, rrahje të çrregullta të zemrës, ankth, pagjumësi, refluks ose gastrit, pyet mjekun për sasinë. Disa ilaçe, përfshirë hormonin e tiroides, ndikohen nga kafeja: pyet mjekun ose farmacistin për orarin dhe mos e ndrysho terapinë vetë.

Nga SoHealthy
Energji dhe metabolizëm aktiv që në mëngjes
Metabolic Shot nga SoHealthy kombinon xhinxherin dhe qitron, që nxisin termogjenezën, me çajra funksionalë me kafeinë natyrale dhe katekina që rrisin energjinë dhe mbështesin djegien e yndyrës, plus vitaminat B12 dhe C. 1 shishe 50 ml esëll çdo mëngjes, 15–20 minuta para ushqimit. Përmban kafeinë natyrale: ditën që e pi, mos e kombino me shumë kafe.
App-i SoHealthy
Plani i dietës, në xhepin tënd
Me çdo paketë SoHealthy merr falas në app planin e dietës 7-ditor me 21 receta dhe listë blerjesh, bashkë me udhëzimet për çdo produkt. Me paketat 14 dhe 28-ditore merr edhe plan diete personal dhe SoHealthy Premium.
Pyetje të shpeshta
A të dobëson kafeja pa sheqer?
Jo më vete. Kafeina e rrit pak harxhimin e energjisë dhe mund ta ulë pak urinë, por efekti është i vogël. Kafeja pa sheqer të ndihmon kur zëvendëson pijet e ëmbla dhe kur nuk të prish gjumin.
A është mirë të pi kafe esëll?
Për shumicën e njerëzve nuk është problem. Nëse të jep urth, dridhje ose nervozizëm, pije bashkë me mëngjesin ose pas tij. Vetëm mos e lër kafenë të zërë vendin e mëngjesit.
A mund ta pi Metabolic Shot bashkë me kafe?
Metabolic Shot përmban kafeinë natyrale nga çajrat, ndaj llogarite në kafeinën e ditës dhe mos e kombino me shumë kafe. Nëse je i ndjeshëm ndaj kafeinës, ke tension të lartë, je shtatzënë ose merr ilaçe, pyet mjekun para përdorimit.
Burime shkencore
- Dulloo AG et al. Normal caffeine consumption: influence on thermogenesis and daily energy expenditure in lean and postobese human volunteers. Am J Clin Nutr. 1989;49:44–50.
- Lopez-Garcia E et al. Changes in caffeine intake and long-term weight change in men and women. Am J Clin Nutr. 2006;83:674–680.
- Schubert MM et al. Caffeine, coffee, and appetite control: a review. Int J Food Sci Nutr. 2017;68:901–912.
- Drake C, Roehrs T, Shambroom J, Roth T. Caffeine effects on sleep taken 0, 3, or 6 hours before going to bed. J Clin Sleep Med. 2013;9:1195–1200.
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal. 2015;13(5):4102.



